"نئجه یازاق" کیتابیندان اؤرنک‌لر

ـ چارخی فيرلات!
ـ چارخی فيرلادير.

يوخاريداکی ايکی جوٍمله ده فيرلاتماق مصدريندن آلينما فعل لر نييه بير دؤنه «ت» حرفی ايله «فيرلات» يازيليب، اوْ بيری دؤنه ايسه «د» حرفی ايله «فيرلادير»؟

ـ های ورروب، قيی ووروب، سس سال داغلار!؛
گؤزه للر اوْيلاغی [مأواسی]، گؤی يايلاقلارا؛
منيم بو درديمی دء اوْيلاق‌لارا؛
سينه مدن اوْخلادی بير مارال منی. (ص. وورغون)

يوخاريداکی ايکی جوٍمله ده اوْيلاق سؤزجوٍيو، نييه بير دؤنه «اوْيلاق» او بيری دؤنه ايسه «اوْيلاغی» يازيليب دير؟

ـ اوْنون اوره ک دؤيوٍنتوسونو ائشيديرديم.
ـ اوٍره ييم يانير ايلمه - ايلمه.

يوخاريداکی ايکی جوٍمله ده اوٍره ک سؤزوٍ نييه بير يئرده «اوٍره ک» اوْ بيری يئرده ايسه «اوٍره ييم» يازيليب دير؟
بو اوْرادان ايره لی گلير کی، فيرلات، اوْيلاق و اوٍره ک سؤزلرینين سوْنونا سسلی حرف (يعنی «ی» و «اَ» حرفی) آرتيريليب دير. بو قايدايا اساسا سؤزلرين سوْنوندا گلن «ق، ک، ت» حرفلری، سسلی حرفلرله بيتيشديکده آشاغيداکی دوروم يارانير:

ـ اوْتاق، يارپاق و چيراق کيمی سوْن حرفی «ق» اوْلان سؤزلره سسلی حرف آرتيريلديقدا «ق» يوموشالاراق «غ» يازيلير: يارپاق/ يارپاغی، يارپاغا؛ اوْتاق /اوْتاغی، اوْتاغا.

چيراق چيراغی نئيلر؛
اوْد کؤز اوْجاغی نئيلر؛
چيراق کی، حاقدان يانار؛
پيلته نی ياغی نئيلر. (باياتی)

ووروشدولار؛
سوْن گوٍلـله يه؛
سوْن سوٍنگويه؛ سوْن قونداغا قدر؛
داشدان توْرپاغا قدر؛
ووروشدولار؛
آلت دوْداقدان اوست دوْداغا؛
قالخا بيلمه ين؛ سسه قدر. (ر .رضا)

ـ اوٍره ک و ديره ک کيمی سوْن حرفی «ک» اوْلان سؤزلره سسلی حرف آرتيريلديقدا «ک» يوموشالاراق «ی» يازيلير:
اوٍره‌ک/ اوٍره يی، اوٍره يه؛ ديره ک/ ديره يی، ديره يه.

ـ گئت و آنلات کيمی سوْن حرفی «ت» اوْلان سؤزلره سسلی حرف آرتيريلديقدا «ت» يوموشالاراق «د» يازيلير: گئت/ گئدير، گئده ر؛ آنلات/ آنلادير.
بير هيجالی سؤزلرين چوْخوندا «ت» حرفی ده ييشمير: توت/ توتون؛ سات/ ساتين؛ قات [طبقه]/ قاتين.